‘De eerste keer dat ik een jaarverslag ook echt gelezen heb.’
Wat: jaarverslagen voor het Kröller-Müller Museum
Mijn rol:
redactioneel concept en advies, artdirection en design
Het Kröller-Müller Museum (KMM) is voor zijn bestaan niet alleen afhankelijk van bezoekers maar vooral ook van de steun en medewerking van subsidiegevers, sponsors, overheden, collegamusea en allerlei andere stakeholders en het is van belang dat het museum aan al deze partijen laat zien dat het die steun elke keer opnieuw verdient.
Het Museum is veel meer dan alleen wat kunstwerken in een paar zalen maar voor een buitenstaander is dat niet te zien. Ik heb daarom voorgesteld om het jaarverslag te gebruiken om de volle rijkdom - aan activiteiten en waarde - van het museum te tonen. De verslagen van de jaren 2002, 2003 en 2004 zijn identiek van opzet en vormgeving maar hebben verschillende thema’s en kleurstellingen.
Het complete verslag bestaat uit drie delen:
1. het feitelijke jaarverslag
2. een boekje met alle aanwinsten van het jaar
3. een poster met alle uitleningen van het jaar die gelijk dienst doet als 'stofomslag'.
1. Het eigenlijke jaarverslag
De omslagen van de jaren 2002 en 2003 zijn gedrukt in fluorescerende inkt, dat van 2004 is gemaakt van spiegelend materiaal met daarop de missie van het museum in reliëf.
Binnenin bestaat ieder verslag uit meerdere onderdelen: een chronologische vertelling van gebeurtenissen van maand tot maand, een thematisch deel - in dit geval interviews met bezoekers - kernwoorden en statistieken en een financiële en organisatorische verantwoording.
Het binnenwerk is minimaal van vormgeving: paginavullende foto’s van bezoekers, kunstwerken en activiteiten vóór en achter de schermen geven een levendig beeld van de dagelijkse gang van zaken.
Alle tekst is gezet in een groot corps dat uitnodigt om het verslag ook daadwerkelijk te lezen. Door de zachte kleur blijft de layout rustig en blijft de nadruk op het beeld.
Afbeeldingen die bij de tekst horen staan in een horizontale baan midden over de bladzijde.
Hier en daar wordt de tekst onderbroken door een bladzijde met steekwoorden of statistieken, in kloeke letters.
De interviews met bezoekers staan op een gekleurde ondergrond en de geïnterviewden staan met naam en foto vermeld naast hun favoriete kunstwerk.
En natuurlijk uitdrukkelijk aandacht voor het omringende Nationale Park de Hoge Veluwe dat bijdraagt aan de unieke positie van het museum, niet alleen in Nederland maar ook in de rest van de wereld.
De financiële en organisatorische verantwoording is gemakkelijk te vinden - of over te slaan, al naar gelang uw interesse - door de gele ondergrond.
2. Het aanwinstenoverzicht
Ieder jaar verwerft het KMM tientallen kunstwerken. Een groot deel van deze aanwinsten is niet direct in te passen in een tentoonstelling of presentatie en om deze werken toch te kunnen tonen zijn ze opgenomen in een boekje met aanwinsten zodat iedereen er kennis van kan nemen. De boekjes zijn sober en minimaal van opzet en ze doen ook binnen het museum zelf al snel dienst als handzame en overzichtelijke naslagwerkjes.
3. De bruiklenenposter
De poster met bruikleengevingen toont door middel van een infographic waar kunstwerken van het KMM naartoe gegaan zijn als bruiklenen voor tentoonstellingen van andere instituten, over de hele wereld. De blauwe blokjes geven de hoeveelheid kunstwerken aan en op de achterkant staat een uitgebreide opsomming van alle uitgeleende werken. De poster geeft in één oogopslag het internationale belang van het museum weer.
De poster is als stofomslag om het jaarverslag heen gevouwen, op zo’n manier dat het meteen dienst doet als drager van het aanwinstenboekje.
Waardering
De drie opeenvolgende jaarverslagen hebben hun effect niet gemist. Door de caleidoscopische opzet, de volledigheid, de aantrekkelijke fotografie van onder andere Walter Herfst en de toegankelijke vormgeving werden de jaarverslagen ook ‘daadwerkelijk gelezen’ en werd de positie van het KMM als een van de belangrijkste culturele instellingen van Nederland bevestigd. Velen, waaronder Prins Willem-Alexander en Prinses Maxima spraken spontaan per brief of email hun grote waardering uit.
De jaarverslagen 2003, 2004 en 2005 van het Kröller-Müller Museum werden genomineerd voor de Bestverzorgde Jaarverslagen 2004 (NL) en verkozen bij de 34 beste Jaarverslagen ter wereld in 2005 door Graphis (USA).